Bir Erkeği Kadınlar Yetiştirdiği Hâlde Neden Bazı Erkekler Kadın Düşmanı Oluyor?

 

Bir Paradoks mu, Yoksa Toplumun Aynası mı?

"Bir erkeği annesi büyütüyor, ilk sevgiyi bir kadından görüyor; öyleyse neden bazı erkekler kadın düşmanı oluyor?"

Bu soru, ilk bakışta mantıksal bir çelişki gibi görünür. Ancak insan davranışını inceleyen psikoloji ve sosyoloji, bu durumun sanıldığından çok daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor.

Bir insanın karakteri yalnızca ailesi tarafından şekillendirilmez. Çocukluk yıllarında atılan temeller, okul, arkadaş çevresi, medya, kültür, ekonomik koşullar ve yaşam deneyimleriyle sürekli yeniden biçimlenir.

Dolayısıyla kadın düşmanlığını yalnızca "onu yetiştiren kadına" bağlamak bilimsel açıdan yeterli bir açıklama değildir.

 

İnsan Karakterini Kim Şekillendirir?

Psikolog Albert Bandura'nın Sosyal Öğrenme Kuramı, insanların yalnızca ailelerinden değil, çevrelerinde gözlemledikleri davranışlardan da öğrendiklerini ortaya koymaktadır.

Bir erkek çocuk;

• Ailesinden,
• Öğretmenlerinden,
• Arkadaşlarından,
• Televizyondan,
• Sosyal medyadan,
• İçinde yaşadığı kültürden

sürekli mesaj alır.

Eğer bu mesajların önemli bir bölümü kadınları küçümseyen veya ikinci plana iten düşünceler içeriyorsa, bunların kişilik gelişimi üzerinde etkili olması şaşırtıcı değildir.

 

Kadınlar da Toplumsal Kalıpları Aktarabilir mi?

Bu soru çoğu zaman yanlış anlaşılır.

Kadınların çocuk yetiştirmede önemli rol üstlenmesi, onların aktardığı bütün değerlerin yalnızca kendi bireysel düşüncelerinden kaynaklandığı anlamına gelmez.

Bir anne;

"Erkek ağlamaz."

"Evin reisi erkektir."

"Kadının yeri şudur."

gibi kalıplaşmış düşünceleri benimsiyorsa, çoğu zaman kendi yaşamı boyunca öğrendiği kültürel değerleri aktarmaktadır.

Yani burada aktarılan şey "kadınlık" değil, toplumsal kültürdür.

 

Erkeklerden Beklenen Roller.

Toplum birçok erkeğe küçük yaşlardan itibaren şu mesajları verir:

• Güçlü ol.
• Yenilme.
• Ağlama.
• Her zaman başarılı ol.
• Kontrolü kaybetme.

Bu beklentiler bazı bireylerde ciddi psikolojik baskılar oluşturabilir.

Araştırmalar, duygularını ifade etmekte zorlanan kişilerin öfke ve hayal kırıklığını dışa vurma biçimlerinin daha sorunlu olabileceğini göstermektedir.

Bu durum kadın düşmanlığını açıklayan tek faktör değildir; ancak bazı vakalarda etkili mekanizmalardan biri olabilir.

 

Toplumsal Değişim Neden Bazı İnsanları Rahatsız Ediyor?

Son yarım yüzyılda kadınların eğitim düzeyi, iş gücüne katılımı ve kamusal hayattaki görünürlüğü önemli ölçüde arttı.

Bu gelişmeler birçok kişi tarafından olumlu görülürken, bazı bireyler tarafından geleneksel rollerin değişmesi şeklinde algılanabiliyor.

Sosyal psikolojide buna "algılanan statü tehdidi" adı verilir.

Burada önemli olan nokta şudur: Kadınların hak kazanması, erkeklerin hak kaybettiği anlamına gelmez. Ancak insanlar bazen toplumsal değişimleri kişisel bir tehdit olarak yorumlayabilir.

 

Sosyal Medya Önyargıları Güçlendirebilir mi?

Bugünün dünyasında sosyal medya, kişisel görüşlerin şekillenmesinde büyük rol oynuyor.

Algoritmalar, ilgimizi çeken içeriklere benzer içerikleri sürekli karşımıza çıkarıyor.

Bunun sonucu olarak kişi;

• Yalnızca kendi düşüncelerini destekleyen içerikleri görebiliyor,
• Farklı görüşlerle daha az karşılaşıyor,
• Zamanla kendi düşüncelerini tek doğru olarak kabul etmeye başlayabiliyor.

Bu durum yalnızca kadın düşmanlığı için değil, siyasi kutuplaşma, yabancı düşmanlığı ve komplo teorileri için de geçerlidir.

 

Bilim Ne Söylüyor?

Psikoloji, sosyoloji ve nörobilim alanındaki araştırmaların ortak sonucu oldukça açıktır: Kadın düşmanlığı doğuştan gelen kaçınılmaz bir özellik değildir.

Kadınlara yönelik tutumlar;

• Aile,
• Eğitim,
• Kültür,
• Ekonomik koşullar,
• Medya,
• Arkadaş çevresi,
• Bireysel yaşam deneyimleri

gibi çok sayıda etkenin birlikte etkisiyle oluşmaktadır.

Bu nedenle aynı ailede büyüyen iki kardeş bile kadınlara karşı tamamen farklı bakış açıları geliştirebilir.

 

Çözüm Suçlu Aramak Değil, Sağlıklı Toplum İnşa Etmektir.

Kadın düşmanlığını azaltmanın yolu, kadınları ya da erkekleri topluca suçlamak değildir.

Bilimsel araştırmaların işaret ettiği başlıca çözüm alanları şunlardır:

• Çocuklara küçük yaşta empati kazandırılması.
• Duyguların bastırılması yerine sağlıklı ifade edilmesinin teşvik edilmesi.
• Medya okuryazarlığının geliştirilmesi.
• Kadın ve erkeklerin birbirini rakip değil, birlikte yaşayan bireyler olarak görmesini destekleyen eğitim anlayışı.
• Şiddetin ve nefret söyleminin her türüne karşı tutarlı yaklaşım.

 

"Bir erkeği kadın yetiştirdiği hâlde neden bazı erkekler kadın düşmanı oluyor?" sorusunun tek bir cevabı yoktur.

İnsan, yalnızca annesinin değil; yaşadığı toplumun, kültürün, eğitim sisteminin, arkadaş çevresinin ve hayat boyunca edindiği deneyimlerin ürünüdür.

Bu nedenle kadın düşmanlığını anlamaya çalışırken tek bir kişiyi veya tek bir toplumsal grubu sorumlu ilan etmek yerine, bireyi şekillendiren çok katmanlı yapıyı görmek gerekir.

Belki de üzerinde en çok durulması gereken gerçek şudur: Önyargılar öğrenilir. Ama saygı da öğrenilir. Toplumların geleceğini belirleyecek olan, hangi değeri yeni kuşaklara daha güçlü aktaracağıdır.