“Ne Mutlu Türküm Diyene”nin Felsefesi.

 

Bazı sözler vardır; söylendiği anda bir cümledir, zaman geçtikçe bir düşünceye, bir kimlik anlayışına ve bir hayat felsefesine dönüşür. “Ne mutlu Türküm diyene” de böylesi bir sözdür. Onu yalnızca bir milliyetçilik sloganı olarak görmek, taşıdığı anlamı daraltmak olur. Çünkü bu söz, özünde insana “Sen kimsin?”, “Bir millete ait olmak ne demektir?” ve “Bu aidiyet nasıl bir sorumluluk doğurur?” sorularını sordurur.

Mustafa Kemal Atatürk'ün 29 Ekim 1933'teki Cumhuriyet'in 10. yılı konuşmasının sonunda söylediği bu ifade, biyolojik bir üstünlük iddiasından çok, ortak bir tarih ve ortak bir gelecek iradesini anlatan bir yurttaşlık anlayışı olarak okunabilir.

 

Türk olmak bir soy meselesi midir?

“Türk” kavramının anlamı üzerine yapılan tartışmaların önemli bir bölümü, onu yalnızca etnik köken üzerinden değerlendirmekten kaynaklanır. Oysa modern ulus anlayışı, yalnızca kan bağına değil; ortak tarih, ortak vatan, ortak hukuk ve ortak gelecek tasavvuruna dayanır.

“Ne mutlu Türküm diyene” sözündeki “diyene” kelimesi bu açıdan özellikle önemlidir.

“Türk olan” değil, “Türküm diyen” denmektedir.

Bu küçük görünen fark, sözün felsefesini değiştirir. Burada insanın kendisini bir topluluğun parçası olarak görmesi ve bu aidiyeti gönüllü biçimde benimsemesi öne çıkar.

Dolayısıyla söz, “Sen hangi soydansın?” sorusundan çok, “Bu ülkenin ortak kaderini kendinin kaderi olarak görüyor musun?” sorusuna yaklaşır.

 

Mutluluk nereden geliyor?

Cümlenin en dikkat çekici kelimesi belki de “mutlu”dur.

Neden “güçlü”, “üstün”, “zengin” veya “başarılı” değil de “mutlu”?

Çünkü burada millî kimlik bir iktidar aracı olmaktan çıkarılıp bir aidiyet duygusuna bağlanmaktadır.

İnsan yalnızca birey değildir. Bir tarihin, kültürün, dilin, hatıraların ve ortak değerlerin de taşıyıcısıdır. İnsan, kendisini ait hissettiği toplulukla birlikte anlam kazanır.

Fakat gerçek aidiyet, başkalarını küçümsemeye ihtiyaç duymaz.

Bir insanın Türk olmaktan mutluluk duyması, başka bir milletin varlığını veya değerini inkâr etmesini gerektirmez. Kendi evini sevmek için başkasının evinden nefret etmek gerekmez.

Bu nedenle sözün felsefi olarak sağlıklı yorumu, üstünlük duygusundan ziyade aidiyet ve sorumluluk duygusudur.

 

“Diyene” neden önemlidir?

Cümlenin belki de en demokratik tarafı “diyene” kelimesidir.

Çünkü insanın kimliği yalnızca kendisine verilmiş bir etiket değildir; aynı zamanda onun kendisini nasıl tanımladığıyla da ilgilidir.

Bir topluluğa ait olmak, yalnızca o topluluğun nimetlerinden yararlanmak değildir. Aidiyet beraberinde sorumluluk getirir.

Türküm diyorsan; Bu ülkenin hukukuna sahip çıkmak, Cumhuriyet'in değerlerini korumak, vatanın bütünlüğünü önemsemek, başkasının hakkına saygı göstermek, ülkenin geleceğine katkıda bulunmak ve gerektiğinde kendi çıkarını toplumun ortak çıkarının önüne koyabilmek de bu sözün ruhuna dahildir.

Aksi halde “Türküm” demek yalnızca bir kimlik beyanına dönüşür.

 

Milliyetçilik başkasına karşı değil, kendine karşı bir sorumluluk olabilir.

Milliyetçiliğin en tehlikeli biçimi, insanlara sürekli olarak “Biz kimiz?” sorusundan önce “Onlar kim?” sorusunu sordurmasıdır.

Çünkü kimlik, başkasını düşmanlaştırmak üzerinden kurulmaya başladığında milliyetçilik kolayca üstünlükçülüğe dönüşebilir.

Oysa daha olgun bir milliyetçilik, insanın önce kendisine şu soruyu sormasını gerektirir: “Ben ülkeme ne katıyorum?”

Ülkesini sevdiğini söyleyen insan, ülkesinin yanlışlarını da görebilmelidir. Çünkü gerçek sevgi, kusurları inkâr etmek değil, onları düzeltmeye çalışmaktır.

Bir ülkeyi sevmek; onun yöneticilerini koşulsuz desteklemek değildir.

Bir millete bağlı olmak; o millet adına yapılan her şeyi doğru kabul etmek değildir.

Tam tersine, ülkesine gerçekten bağlı olan insan, ülkesinin yanlışlarını söyleme cesaretine de sahip olmalıdır.

 

“Ne mutlu” neden bir övünme değil, bir sorumluluk olmalıdır?

Bir insanın doğduğu ülkeyi seçme şansı yoktur. Fakat o ülkeye karşı nasıl bir insan olacağını seçebilir.

Bu nedenle millî kimlikle övünmenin anlamlı olabilmesi için onun bir ahlaki içeriğe sahip olması gerekir.

“Türküm” demek; adalete değer vermeyi, özgürlüğü savunmayı, emeğe saygı göstermeyi, bilime önem vermeyi, ülkenin kaynaklarını korumayı, gelecek kuşakları düşünmeyi ve farklılıkları düşmanlık sebebi yapmamayı gerektiriyorsa anlamlıdır.

Aksi halde millî kimlik, insanın yaptığı hiçbir şey olmadan kendisine verilmiş bir başarı madalyasına dönüşür.

Oysa doğduğun kimlikle övünmekten daha değerlisi, taşıdığın kimliğe layık yaşamaktır.

 

Ortak gelecek fikri.

“Ne mutlu Türküm diyene” sözünün en güçlü taraflarından biri de geçmiş kadar geleceğe dönük olmasıdır.

Millet yalnızca geçmişte yaşamış insanların toplamı değildir. Millet, gelecekte birlikte yaşayacak insanların da ortak iradesidir.

Bu yüzden millî kimlik, yalnızca tarihle övünmek değil; geleceği birlikte kurma iradesidir.

Bugün yaşayan kuşaklar, kendilerinden önce gelenlerin mirasını devralır ve kendilerinden sonra gelecek kuşaklara bırakır.

Bir ülkenin gerçek zenginliği yalnızca toprağı, madenleri veya ekonomik gücü değildir. Kurumları, hukuku, eğitimi, kültürü, bilimi ve insanlarının birbirine duyduğu güven de o ülkenin mirasıdır.

Bu mirası daha güçlü bırakmak, millî aidiyetin en somut göstergesidir.

 

Sözün ruhunu yaşatmak.

“Ne mutlu Türküm diyene”yi yalnızca duvarlarda, törenlerde veya kitaplarda tekrar etmek kolaydır.

Asıl mesele, bu sözün gereğini yaşamaktır.

Türk olmakla gurur duymak mümkündür; fakat bu gururun başkalarına tepeden bakmaya dönüşmemesi gerekir.

Türk milletinin tarihini sevmek mümkündür; fakat tarihî başarıları bugünün hatalarının mazereti hâline getirmemek gerekir.

Vatanı sevmek mümkündür; fakat vatan sevgisini yöneten kişilere duyulan koşulsuz sadakatle karıştırmamak gerekir.

Ve en önemlisi, “Türküm” demeyi bir ayrıcalık değil, bir sorumluluk olarak görmek gerekir.

Belki de bu sözün bugün yeniden düşünülmesi gereken en güçlü tarafı budur: “Ne mutlu Türküm diyene” demek, yalnızca kim olduğunu söylemek değildir. Nasıl bir insan, nasıl bir yurttaş ve nasıl bir ülke bırakmak istediğini de söylemektir.

Çünkü bir milletin büyüklüğü, yalnızca geçmişte kazandığı zaferlerle değil, geleceğe ne bıraktığıyla ölçülür.

Ve insanın kendi milletine söyleyebileceği en anlamlı cümle, yalnızca “Ben bu millete aitim” değil; “Bu milletin daha iyi bir geleceğe ulaşması için üzerime düşeni yaptım.” olabilmelidir.